LED-verlichting biedt veel mogelijkheden: verschillende lichtkleuren, compacte vormen, dimbare lampen en een ruime keuze voor woonruimtes, buitenruimtes en zakelijke toepassingen.
Deze veelzijdigheid maakt de keuze echter niet altijd eenvoudiger. Een lamp kan technisch hoogwaardig zijn en toch niet bij de beoogde toepassing passen. Vaak liggen de problemen niet aan het product zelf, maar aan een verkeerde keuze of een ontoereikende lichtplanning.
We laten zeven typische fouten zien en leggen uit waar u bij de keuze van uw LED-verlichting op moet letten.
1. De helderheid alleen op basis van het wattage kiezen
Een van de meest voorkomende fouten is het beoordelen van de helderheid van een led nog steeds op basis van het wattage.
Het wattage beschrijft in de eerste plaats het elektrische vermogensverbruik. Hoeveel licht er daadwerkelijk wordt geproduceerd, ziet u aan de lichtstroom in lumen.
Twee LED-lichtbronnen met hetzelfde wattage kunnen verschillende lumenwaarden hebben. Voor de productkeuze zou daarom de lumenwaarde op de voorgrond moeten staan.
Belangrijk zijn onder andere:
- grootte en gebruik van de ruimte
- aantal lichtbronnen
- positie van de lampen
- wand- en plafondkleuren
- gewenste basis- of accentverlichting
Eén enkel hoog wattage vervangt niet automatisch een doordachte verdeling van meerdere lichtbronnen.
2. Voor alle ruimtes dezelfde lichtkleur gebruiken
De lichtkleur beïnvloedt hoe een ruimte wordt ervaren. Ze wordt aangegeven in kelvin.
Als ruwe richtlijn gelden:
- 2700 tot 3000 kelvin: warmwit en huiselijk licht
- circa 4000 kelvin: neutraalwit en zakelijk licht
- circa 6500 kelvin: daglichtwit en zeer koel licht
Warmwit wordt vaak toegepast in woon- en slaapruimtes. Neutraalwit is onder andere geschikt voor keukens, werkruimtes, kantoren en bijkeukens. Daglichtwit kan zinvol zijn waar een bijzonder zakelijke of contrastrijke uitlichting gewenst is.
Welke lichtkleur past, hangt echter niet alleen van de ruimte af. Ook inrichting, oppervlakken, persoonlijke voorkeuren en het concrete gebruik spelen een rol.
Lampen met 3CCT of 5CCT bieden extra flexibiliteit. Daarbij kan de lichtkleur afhankelijk van de uitvoering worden ingesteld.
3. Slechts één centrale plafondlamp inplannen
Een enkele plafondlamp kan een ruimte in principe verlichten. Ze zorgt echter niet automatisch voor een aangenaam en functioneel lichteffect.
Een uitgebalanceerd verlichtingsconcept bestaat vaak uit meerdere niveaus:
Basisverlichting
Ze zorgt voor een gelijkmatige oriëntatie in de ruimte. Daarvoor zijn bijvoorbeeld plafondlampen, panelen of meerdere inbouwspots geschikt.
Functionele verlichting
Ze ondersteunt concrete activiteiten, bijvoorbeeld aan een keukenwerkblad, een bureau of een spiegel.
Accentverlichting
Ze accentueert afzonderlijke zones, meubels, schilderijen of architectonische elementen.
Door de combinatie van deze niveaus oogt een ruimte niet alleen helderder, maar meestal ook overzichtelijker en aangenamer.
4. Geen rekening houden met de stralingshoek
De stralingshoek beschrijft hoe breed het licht van een lamp wordt verdeeld.
Een nauwere stralingshoek geeft een sterker gebundelde lichtkegel. Dat kan zinvol zijn voor accenten, expositievlakken of bepaalde werkruimtes.
Een brede stralingshoek verdeelt het licht over een groter oppervlak en is vaak beter geschikt voor een gelijkmatige basisverlichting.
Bij inbouwspots en railspots zouden daarom niet alleen watt en lumen moeten worden bekeken. Even belangrijk zijn:
- stralingshoek
- montagehoogte
- afstand tussen de lampen
- zwenkbaarheid
- gewenste grootte van het verlichte oppervlak
Een zeer heldere spot met een nauwe lichtkegel kan ondanks een hoge lumenwaarde donkere zones in de ruimte achterlaten.
5. De beschermingsgraad voor badkamer en buitenruimte negeren
Niet elke lamp is geschikt voor vochtige ruimtes of de buitenruimte.
De IP-beschermingsgraad geeft aan hoe goed een elektrisch product beschermd is tegen het binnendringen van vreemde voorwerpen en water. Welke beschermingsgraad nodig is, hangt af van de concrete montageplaats en de daar te verwachten belasting.
Bijzondere aandacht is vereist bij:
- badkamers
- douches en wasruimtes
- overdekte buitenoppervlakken
- open gevels
- kelders en garages
- vochtige ruimtes
- zakelijke werkruimtes
Een hoge IP-beschermingsgraad alleen maakt een lamp echter niet automatisch geschikt voor elke montageplaats. Daarnaast moeten de fabrieksgegevens, de beoogde montagewijze en de geldende installatievoorschriften in acht worden genomen.
Elektrische werkzaamheden moeten door gekwalificeerde vakmensen worden uitgevoerd.
6. Dimbare lamp en dimmer niet op elkaar afstemmen
De vermelding „dimbaar" betekent niet automatisch dat een led met elke aanwezige dimmer probleemloos werkt.
Lichtbron, driver en dimmer moeten technisch bij elkaar passen. Bij ongeschikte combinaties kunnen onder andere de volgende problemen optreden:
- flikkeren
- brommen
- beperkt dimbereik
- vertraagd inschakelen
- ongelijkmatige helderheid
- volledige uitval
Vóór de aankoop moet daarom worden gecontroleerd:
- Is de led uitdrukkelijk dimbaar?
- Is de gebruikte dimmer geschikt voor LED-lasten?
- Is er een aangegeven minimale of maximale belasting?
- Is bij lampen met een aparte driver ook de driver dimbaar?
Bij vast geïnstalleerde verlichtingsinstallaties is een technische controle vóór de ombouw aan te raden.
7. Alleen op uiterlijk of prijs beslissen
Design en prijs zijn belangrijke keuzecriteria. Ze zouden echter niet de enige criteria mogen zijn.
Vóór de aankoop van een LED-lamp of een lichtbron zouden ten minste de volgende gegevens moeten worden gecontroleerd:
- lumen
- watt
- lichtkleur respectievelijk kelvin
- stralingshoek
- dimbaarheid
- beschermingsgraad
- afmetingen
- inbouw- of uitsparingsmaat
- fitting of aansluittype
- leveringsomvang
Bij inbouwframes is bijvoorbeeld beslissend of lichtbron en fitting inbegrepen zijn. Bij inbouwlampen moeten de uitsparingsmaat en de inbouwdiepte bij het bestaande plafond passen. Bij railsystemen moet worden gecontroleerd voor welk systeem het betreffende onderdeel bedoeld is.
Een begrijpelijke technische beschrijving helpt om verkeerde aankopen en onnodige moeite bij de installatie te voorkomen.
Checklist vóór de aankoop
- Hoe wordt de ruimte of zone gebruikt?
- Hoeveel helderheid is nodig?
- Welke lichtkleur is gewenst?
- Moet het licht breed verdeeld of gericht worden uitgestraald?
- Is een dimbare oplossing nodig?
- Welke beschermingsgraad is op de montageplaats vereist?
- Passen maten, uitsparing en inbouwdiepte?
- Wat is bij de levering inbegrepen?
Hoe nauwkeuriger deze punten vooraf worden verduidelijkt, des te gemakkelijker kan een passende verlichtingsoplossing worden gekozen.
Conclusie: goede verlichting begint vóór de montage
LED-verlichting zou niet alleen op basis van wattage of uiterlijk moeten worden gekozen. Lumen, lichtkleur, lichtverdeling, beschermingsgraad en inbouwsituatie moeten bij elkaar passen.
PurpleLights is voortgekomen uit het elektro-installatie- en planningsbedrijf PurpleHome. Deze technische achtergrond gebruiken we om producten begrijpelijk weer te geven en de keuze van geschikte verlichtingsoplossingen te vergemakkelijken.